BADR CHOCHIY DEVONIGA BITILGAN SHARHLARNING TOSHBOSMA NASHRLARI

Abstract

XIX asrda inglizlar hukmronligining kuchayishi va Hindiston yarim orolida fors tilining zaiflashuvi bilan bir vaqtda, bosmaxona sanoati va mahalliy hukmdorlar hamda navvoblarning homiyligi ostida, fors tilini saqlab qolish yo‘lidagi so‘nggi harakatlar amalga oshirildi. Shu jarayonda Badr Chochiy she’riyati fors adabiyotini saqlab qolish uchun muhim namunaviy matn maqomiga ega bo‘ldi va uning tuzatilgan matni izohlar hamda lug‘atlar bilan birga to‘qqiz martagacha chop etildi. Orif Navshohiyning “Hindiston yarim orolida (Hindiston, Pokiston, Bangladesh) chop etilgan fors tilidagi asarlar bibliografiyasi” kitobiga murojaat qilib, Badr Chochiy she’rlariga bag‘ishlangan sharhlarning oltita toshbosma nashrini aniqlashga va tayyorlashga muvaffaq bo‘ldik. Ushbu maqola ushbu kitoblarni to‘liq tanishtirish va ularning tuzilishini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Ushbu sharhlarning barchasi Hindiston yarim orolida va hind-fors tilida yozilgan hamda chop etilgan bo‘lib, bu Badr Chochiyning yashagan joyiga yaqinlik kasb etadi. Ulardan to‘rttasi fors tilida, ikkitasi esa urdu tilida yozilgan, shu sababli ushbu maqola fors tilidagi sharhlar va urdu tilidagi sharhlarni tanishtirishga bag‘ishlangan ikki asosiy qismda tuzilgan.